Santeria

Santeria is een Afrikaanse diaspora-religie die ontstond als gevolg van de gedwongen verplaatsing van West-Afrikaanse ‘Yoruba’-tot slaaf gemaakte volkeren naar het Caribische eiland Cuba als onderdeel van de voortdurende transatlantische slavenhandel. Velen van hen hadden geen andere keuze dan zich te ‘bekeren’ tot het katholicisme en hun eigen spirituele praktijken te verbergen achter afbeeldingen van katholieke heiligen. Het resulterende syncretisme bestaat nog steeds, maar verzwakt naarmate de tijd verstrijkt. Een toenemend aantal beoefenaars en toegewijden acht de associaties met de katholieke heiligen onnodig en richten zich uitsluitend op de Orisha’s, de echte ‘goden’ van de religie. Anderen beweren dat syncretisme de geschiedenis van de religie vertegenwoordigt, die niet mag worden vergeten.

Monotheism

Maar hoewel de Orisha’s centraal staan in Santeria, is de religie in wezen monotheistisch. Olodumare wordt aanbeden als de enige God en schepper van het universum. De Orisha’s staan veel dichter bij de aarde en zijn zodoende beter in staat dan Olodumare om mensen te begrijpen en helpen.

De benaming ‘Santeria’ was oorspronkelijk denigrerend bedoeld door de Katholieke kerk/autoriteiten die neerkeken op de religie. Het is echter de naam waar de meeste mensen vertrouwd mee zijn. Andere namen zijn Lucumi of ‘Ocha’.

Enkele praktijken van Santeria zijn vandaag (heel) anders dan die in delen van West-Afrika waar de religie zijn oorsprong heeft (met name bij de Yoruba in hedendaagse) Nigeria. Echter, veel praktijken zijn ook min of meer hetzelfde of identiek. Santeria bezit veel eeuwenoude kennis en wijsheid afkomstig van de Afrikaanse continent. Maar vanaf zijn ontstaan in Cuba in de negentiende eeuw moest Santeria altijd worstelen en vechten om te overleven en zich aan te passen aan de veranderende tijden. Het is essentieel dat dit aspect van de religie wordt  gerespecteerd en geëerd, en in leven gehouden.

Groei en verspreiding

In de VS is Santeria een snel groeiende religie en geniet van veel meer bekendheid dan in Europa. Dit is voor een groot deel door de Cubaanse diaspora. Lange tijd na de machtsovername in Cuba door Castro mocht de religie niet worden beoefend, of was er een negatieve maatschappelijke consequentie voor aanhangers. Als gevolg verlieten veel Cubanen het eiland en vestigden zich in de VS waar (relatieve) religieuze vrijheid heerste/heerst. Vandaag is de religie al lang gelegaliseerd in Cuba. Een andere reden waarom Santeria in de VS steeds groter wordt is de aanwezigheid van Afrikaanse-Amerikanen die zich willen bekeren om bij een van oorsprong Afrikaanse religie te horen.

 

Elegua

Elegua is de Orisha van het Kruispunt en is de centrale figuur in Santeria. Hij is alwetend en niets ontsnapt aan zijn aandacht. Hij is ook een fallische ’trickster’ die ons uitdaagt, vaak door onorthodoxe methodes, om onszelf te openen om het leven ten volle te ervaren. Niemand is in staat om Elegua te omzeilen, en is hij meestal de eerste Orisha die men ‘ontvangt’ als men tot de religie toetreedt. Als je bereid bent om te luisteren en leren brengt Elegua zelfkennis en verlichting. Vanaf zijn positie in het centrum van het kruispunt houdt hij overal toezicht op. Hij maakt je bewust van alle keuzes die het leven biedt, en opent en sluit deuren op eigen goeddunken, allemaal voor het grotere goed.